Jak uczą się dorośli?

Przyswajanie nowych informacji i temat tego, jak uczą się dorośli to nie taka prosta sprawa. Mówiąc o dorosłych, mam na myśli wkroczenie do tego etapu w życiu, gdy musimy zacząć na siebie zarabiać i nikt nie stoi nam nad głową sprawdzając zadanie domowe. Stare sposoby zawodzą, motywacja też już nie ta, co kiedyś. Jak pokonać stojące na naszej drodze przeszkody i wciąż się rozwijać?

Andragogika odpowiedzią na pytanie jak uczą się dorośli

Proces uczenia się osoby dorosłej wygląda nieco inaczej niż u dziecka. Zauważyliście, że będąc osobą dorosłą, wydaje się to trudniejsze? Stare, sprawdzone metody już tak dobrze nie działają. Nie jest już tak, że jak gąbka chłoniemy nowe informacje, które napływają do nas z otaczającego świata. Nie uczymy się już nowych języków tak, jak uczyliśmy się języka ojczystego. I co teraz zrobić, gdy chcemy się dalej rozwijać? Nauka nie pozostaje bierna w tym temacie. W XX wieku powstała dyscyplina pedagogiki zwana andragogiką, która zajmuje się kształceniem osób dorosłych.

Żyjący w latach 1913 – 1997 edukator Malcom Knowles sformułował pięć założeń, które obrazują, jak uczą się dorośli.

Osoby dorosłe:

1. Wiedzą, czego chcą, mają jasne oczekiwania wobec procesu nauki.
2. Mają już pewne doświadczenia życiowe, na których budują dalszą wiedzę. Przekonania, nawyki i podejście do nauki będą wpływały na proces nauki.
3. Są gotowe do nauki, mają potrzebę rozwoju i świadomość zdobywania wiedzy.
4. Chcą aplikować wiedzę w praktyce, rozwiązywać lepiej problemy, które na co dzień spotykają.
5. Pojawia się u nich wewnętrzna motywacja do nauki.

Powyższe założenia Malcolma Knowlesa były podstawą do stworzenia najważniejszych zasad uczenia się osób dorosłych:

1. Zaangażowanie dorosłego w planowanie nauki i weryfikacji postępów.
2. Uczenie się na podstawie doświadczeń, popełnianych błędów.
3. Natychmiastowe wdrożenie zdobytej wiedzy w praktykę.
4. Uczenie się przez rozwiązywanie konkretnych problemów, co wiąże się bezpośrednio z zasadą 3.

Przedstawione założenia pokazują, jak uczą się dorośli, ale przede wszystkim jak wiele czynników ma na to wpływ. Powinniśmy pozostać aktywni podczas nauki, mieć czas na planowanie, śledzenie postępów i móc wykorzystać wszystko w praktyce. Po drodze staje jeszcze wiele innych problemów, z którymi czasami ciężko sobie poradzić. Z własnego doświadczenia mogę przytoczyć Wam kilka obserwacji w tym temacie.

Czas vs. dorosłość

To, co jest jedną z największych trudności to notoryczny brak czasu. Gdy byłam młodsza, mówiłam sobie, że nie będą jedna z tych osób, która będzie używała braku czasu jako wymówki. Potem przyszła rzeczywistość. Faktycznie trudniej jest wygospodarować czas na rozwój i naukę nowych rzeczy. Nie mówię, że jest to niemożliwe, ale jest to na pewno trudniejsze.

Czy mamy na to jakieś rozwiązanie?

Możemy spróbować wycisnąć 15-30 minut wolnego czasu z naszego kalendarza i wykorzystać je jak najlepiej potrafimy na naukę czegoś nowego. 15-30 minut to czas, w którym prawdopodobnie nasza koncentracja utrzyma się na względnie poprawnym poziomie. Łatwiej też będzie nam znaleźć te 15-30 minut, niż na próżno szukać wolnych dwóch godzin jednym ciągiem. Znalezienie dwóch wolnych godzin pod rząd czasami graniczy z cudem, a na cuda nie ma co liczyć!

Nikt nie sprawdzi, czy coś zrobiłeś

Rodzice, którzy widzą Wasze oceny albo stan konta, który się kurczy ze względu na konieczność zapłacenia warunku za niezdany przedmiot na studiach to bardzo skuteczne motywatory do nauki.

Kiedy nikt nad Wami nie stoi i nie sprawdza, czy coś zrobiliście, łatwiej jest się rozleniwić i nie robić nic. I tutaj ważną rolę gra cel i powód, dla którego uczymy się czegoś nowego. Można powiedzieć, że jeśli mamy być kiedyś przez kogoś oficjalnie ocenieni np. w pracy lub na egzaminie państwowym to przykładamy się do tej nauki bardziej. To, czy mamy jakiś głębszy cel będzie miało wielkie znaczenie. Pokazanie praktycznej strony zagadnienia i sposób użycia wiedzy w realnym życiu znacznie zwiększa skuteczności nauki.

Dorosłym trudniej będzie się uczyć teorii i pustych pojęć. Zdobywana wiedza musi być gdzieś zakotwiczona. Powinna być przyczepiona do zdobytych już doświadczeń życiowych, praktycznego wykorzystania umiejętności w przyszłości. Dodatkowo, gdy sami widzimy, czego możemy się nauczyć, co nam to da i jak możemy mierzyć nasze postępy, korzyści z procesu nauki będą jeszcze większe.

Szybko się nudzę

Porównywałam ostatnio sposób, w jaki uczyłam się będąc na studiach i sposób, w jaki uczę się teraz. I nie ma szans, żebym długo ślęczała nad jakimś nudnym tematem. Im jestem starsza, tym potrzebuję większego zaangażowania siebie samej w proces nauki i aktywowania wielu obszarów w mózgu.

Ilość obowiązków i spraw na głowie dorosłych ludzi sprawia, że poziom koncentracji na nauce jest stosunkowo niski. Jak można się domyślić, słaba koncentracja, to gorsze efekty w uczeniu się. Słabe efekty to spadek motywacji do nauki i wracamy do punktu wyjścia.

Jak uczą się dorośli? Aktywnie!

Im większa będzie Twoja fascynacja tematem i różnorodność w sposobach nauki, tym większe szanse, że ruszysz do przodu. Ja bardzo często przeskakuje pomiędzy różnymi źródłami wiedzy. Oglądam film, potem robię jakieś ćwiczenia, potem czytam coś i wtedy pozostaje w trochę większym skupieniu. Aktywna nauka sprawia nie tylko, że mniej się nudzę, ale także sprzyja zapamiętywaniu. Muszę widzieć sens w tym co robię i dlaczego czegoś się uczę. Jeśli przynosi to jakieś korzyści (najlepiej natychmiastowe) to jest znacznie łatwiej. Podobnie jak z przyswajaniem wiedzy z książek, o których napisałam tutaj, nie wystarczy wpatrywanie się w tekst i zakreślanie. Nowe informacje trzeba przetworzyć i robić to aktywnie.

Czy uczenie się nowych rzeczy przez dorosłych jest trudniejsze? Zwykle tak, ale da się to zrobić! Nie traćcie motywacji i spróbujcie sami na sobie przetestować to, co stanowi podstawy andragogiki. Podzielcie się swoimi doświadczeniami i spostrzeżeniami na temat tego, jak uczą się dorośli. Może jest coś jeszcze, co wyróżnia ten proces i pomoże innym się rozwijać?

Chcesz wiedzieć więcej? Zajrzyj do źródeł:
6 Adult Learning Theories: Put Theory into Practice (ispringsolutions.com)
Andragogika, czyli słów kilka o uczeniu dorosłych. (e-polish.eu)
The Adult Learning Theory – Andragogy – of Malcolm Knowles – eLearning Industry